📌 Định nghĩa ngắn
Học liệu là toàn bộ những phương tiện, tài liệu (bản in, trực quan, thực hành, điện tử...) được giáo viên sử dụng để tổ chức hoạt động dạy học, giúp học sinh tự lĩnh hội kiến thức, hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực cốt lõi.
📖 Giải thích chi tiết
Học liệu là khái niệm trung tâm trong dạy học hiện đại, được quy định tại Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018). Theo đó, học liệu không chỉ giới hạn ở sách giáo khoa mà bao gồm mọi nguồn tài liệu, phương tiện mà giáo viên và học sinh khai thác trong quá trình dạy - học: sách in, phiếu học tập, tranh ảnh, mô hình, video bài giảng, phần mềm mô phỏng, học liệu điện tử, thí nghiệm ảo và cả những nguồn tri thức từ cộng đồng, thực tế địa phương.
Vai trò của học liệu là công cụ trung gian giúp học sinh chủ động tiếp cận tri thức, thực hành và phát triển năng lực cốt lõi (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo). Công văn 5512/BGDĐT-GDTH ngày 18/12/2020 hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục cấp Tiểu học và Công văn 3280/BGDĐT-GDTrH năm 2020 hướng dẫn tương tự cho cấp THCS, THPT đều yêu cầu giáo viên phải lựa chọn, sử dụng và chủ động tự thiết kế học liệu cho phù hợp với đối tượng học sinh, điều kiện cơ sở vật chất nhà trường và đặc điểm vùng miền.
Cập nhật 2025-2026: Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 17/2025/TT-BGDĐT (đối với THCS, THPT) và Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT (đối với Tiểu học). Giáo viên và sinh viên sư phạm cần cập nhật để lựa chọn học liệu phù hợp yêu cầu mới, đặc biệt chú trọng học liệu số, học liệu mở và phát triển năng lực số cho người học theo Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT (ban hành 24/01/2025, có hiệu lực từ 11/3/2025) với 6 miền năng lực số và 24 năng lực thành phần.
💡 Ví dụ thực tế
- Sách giáo khoa, sách bài tập, phiếu học tập: học liệu truyền thống phổ biến nhất ở mọi cấp học, do NXB cung cấp hoặc giáo viên tự thiết kế theo chủ đề/bài học.
- Tranh ảnh, mô hình, bộ thí nghiệm, vật thật: học liệu trực quan - thực hành, đặc biệt quan trọng với các môn Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Kỹ thuật ở Tiểu học và các bài thực hành ở THCS, THPT.
- Video bài giảng, phần mềm mô phỏng, học liệu điện tử (e-learning), bài giảng trên LMS: học liệu số giúp học sinh tự học, học theo nhịp cá nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực số theo Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Tài liệu dạy học, Thiết bị dạy học, Học liệu điện tử, Kế hoạch bài dạy, Phương pháp dạy học tích cực, Năng lực số