📌 Định nghĩa ngắn
Lương net là số tiền lương thực tế mà người lao động nhận được sau khi đơn vị trả lương đã khấu trừ các khoản đóng góp bắt buộc theo quy định pháp luật; ngược lại với lương gross (lương gộp - tổng trước khi trừ).
📖 Giải thích chi tiết
Lương net (còn gọi là lương thực nhận, lương sau thuế) là khoản tiền lương cuối cùng mà người lao động được nhận vào tài khoản ngân hàng hoặc nhận trực tiếp hàng tháng, sau khi đơn vị trả lương đã khấu trừ các khoản đóng góp bắt buộc theo quy định: bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Công thức cơ bản: Lương net = Lương gross - (BHXH + BHYT + BHTN + Thuế TNCN). Phân biệt rõ lương gross/net giúp người lao động tính đúng thu nhập thực tế, tránh hiểu nhầm khi đàm phán hoặc ký hợp đồng.
Đối với giáo viên là viên chức, thu nhập từ tiền lương được quản lý theo Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12) kết hợp các văn bản hướng dẫn về chế độ tiền lương, phụ cấp. Trường hợp nhà trường thiếu biên chế, giáo viên có thể được ký hợp đồng lao động theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP (có hiệu lực ngày 22/02/2023), viện dẫn Nghị quyết 102/NQ-CP (2020). Khi đàm phán, nhà giáo cần xác định rõ con số ghi trong hợp đồng là lương gross hay lương net để ước lượng chính xác thu nhập hàng tháng.
Cập nhật 2026: Từ ngày 01/01/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định cũ về nhà giáo; từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) thay thế toàn bộ Luật Viên chức 2010. Sinh viên sư phạm và người chuẩn bị thi viên chức giáo viên cần theo dõi các nghị định, thông tư hướng dẫn để biết chính xác mức lương, phụ cấp và các khoản trích nộp áp dụng khi ký hợp đồng làm việc.
💡 Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1 - Giáo viên Tiểu học hạng III: Căn cứ Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT (sửa đổi bởi Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT), mã số CDNN V.07.03.29, hệ số 2,34 (mức khởi điểm loại A1). Lương gross = 2,34 × 2.340.000 = 5.475.600 đồng; sau khi trừ BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% + thuế TNCN, lương net thực nhận khoảng 4.870.000 đồng.
- Ví dụ 2 - Giáo viên THCS ký HĐLĐ theo NĐ 111/2022: Trường hợp nhà trường thiếu biên chế, ký hợp đồng lao động. Lương gross = 4.500.000 đồng; lương net (đã trừ BHXH, BHYT, BHTN, thuế TNCN) khoảng 4.000.000 đồng.
- Ví dụ 3 - Cách đọc bảng lương khi phỏng vấn: Nhiều đơn vị ghi lương gross để làm căn cứ đóng bảo hiểm, một số ghi lương net. Sinh viên sư phạm cần hỏi rõ phòng/tổ chuyên môn trước khi ký, tránh hiểu nhầm dẫn đến thu nhập thực tế thấp hơn kỳ vọng.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Lương gross, Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), Thuế thu nhập cá nhân, Hợp đồng làm việc