📌 Định nghĩa ngắn
Nghỉ phép năm (gọi đầy đủ là nghỉ hằng năm) là chế độ nghỉ có hưởng nguyên lương mà viên chức được hưởng mỗi năm theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo quyền nghỉ ngơi và phục hồi sức khỏe sau thời gian làm việc.
📖 Giải thích chi tiết
Theo Điều 30 Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12) — văn bản đang có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2026 — viên chức được nghỉ hằng năm với thời gian 12 ngày nếu làm việc trong điều kiện bình thường. Thời gian nghỉ được tăng thêm theo thâm niên công tác: cứ đủ 05 năm thì được nghỉ thêm 01 ngày. Viên chức làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (theo danh mục do Chính phủ quy định) thì được nghỉ 14 ngày/năm và cũng cộng thêm 01 ngày cho mỗi 05 năm thâm niên.
Ngoài ra, viên chức giữ chức danh quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập được nghỉ thêm từ 02 đến 04 ngày hằng năm tùy theo chức danh cụ thể. Viên chức có thể thỏa thuận với người đứng đầu đơn vị để nghỉ một lần hoặc nhiều lần trong năm. Trong thời gian nghỉ phép năm, viên chức vẫn được hưởng nguyên lương và các khoản phụ cấp (nếu có); trường hợp chưa nghỉ hết hoặc nghỉ việc thì được thanh toán tiền nghỉ phép theo quy định.
Cập nhật 2026: Từ ngày 1/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ Luật Viên chức 2010; các quy định về nghỉ phép năm được kế thừa và điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Riêng đối với nhà giáo, từ ngày 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) có hiệu lực sẽ bổ sung các quy định riêng về chế độ làm việc, nghỉ ngơi, gắn với đặc thù nghề dạy học. Sinh viên sư phạm và người chuẩn bị thi viên chức giáo viên cần theo dõi sát các văn bản hướng dẫn thi hành hai luật này.
💡 Ví dụ thực tế
- Cô H., giáo viên Tiểu học tại Hà Nội, công tác được 8 năm ở vùng điều kiện bình thường. Theo Điều 30 Luật Viên chức 2010, cô được nghỉ 12 ngày + 1 ngày thâm niên (vì tròn 5 năm) = 13 ngày phép/năm, có thể chia nghỉ Tết Nguyên đán 5 ngày và nghỉ hè 8 ngày.
- Thầy K., giáo viên THCS công tác 6 năm tại huyện vùng cao thuộc vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thầy được nghỉ 14 ngày + 1 ngày thâm niên = 15 ngày phép/năm, hưởng nguyên lương và phụ cấp ưu đãi nghề (nếu có).
- Bà M., Hiệu trưởng trường THPT — chức danh quản lý cấp trường. Ngoài 12 ngày nghỉ cơ bản, bà được nghỉ thêm 04 ngày theo chế độ dành cho viên chức quản lý, tổng cộng tối đa 16 ngày/năm (chưa tính thâm niên).
🔗 Thuật ngữ liên quan
Viên chức, Nhà giáo, Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12), Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15), Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15), Nghỉ ốm, Chế độ làm việc của giáo viên, Thâm niên công tác