📌 Định nghĩa ngắn
Thuế thu nhập cá nhân (Personal Income Tax – PIT) là loại thuế trực thu do Nhà nước thu từ các khoản thu nhập của cá nhân, gồm tiền lương, tiền công, thu nhập từ sản xuất kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng tài sản, trúng thưởng, thừa kế… theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
📖 Giải thích chi tiết
Thuế thu nhập cá nhân (PIT) là khoản thuế trực thu đánh vào thu nhập của cá nhân, bao gồm: tiền lương, tiền công, thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, thừa kế và các khoản thu nhập khác. Căn cứ pháp lý hiện hành là Luật Thuế thu nhập cá nhân 26/2012/QH13 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là nghĩa vụ thuế bắt buộc, áp dụng cho mọi cá nhân có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (đối với người cư trú).
Về biểu thuế, PIT áp dụng theo biểu lũy tiến 7 bậc sau khi trừ gia cảnh: 5% (đến 5 triệu/tháng), 10%, 15%, 20%, 25%, 30% và 35% (trên 80 triệu/tháng). Người nộp thuế được giảm trừ gia cảnh bản thân và cho từng người phụ thuộc; mức giảm trừ do Chính phủ quy định và được điều chỉnh theo từng thời kỳ theo Nghị quyết của Quốc hội/Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 ngày 02/6/2020 quy định các mức thuế suất). Hình thức nộp thuế gồm khấu trừ tại nguồn (do đơn vị trả lương thực hiện) và quyết toán thuế cuối năm.
Với giáo viên (là viên chức), thu nhập chịu thuế chủ yếu là tiền lương, tiền công và phụ cấp theo Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12) – đang hiệu lực đến 30/6/2026 và Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) – có hiệu lực từ 1/7/2026. Trường hợp GV ký hợp đồng lao động tại đơn vị sự nghiệp công lập theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP (22/2/2023), đơn vị có trách nhiệm khấu trừ thuế trước khi chi trả. GV dạy thêm, dạy hợp đồng tại trung tâm ngoài giờ vẫn phải tự kê khai và nộp thuế theo quy định.
💡 Ví dụ thực tế
- GV mới ra trường, lương 7 triệu/tháng, chưa có người phụ thuộc: thu nhập chịu thuế = 7 – 11 = -4 triệu → không phải nộp thuế.
- GV có 5 năm kinh nghiệm, lương 15 triệu + 1 người phụ thuộc (con nhỏ): thu nhập chịu thuế = 15 – 11 – 4,4 = -0,4 triệu → không phải nộp thuế.
- GV bậc cao, lương 30 triệu + 2 người phụ thuộc: thu nhập chịu thuế = 30 – 11 – 8,8 = 10,2 triệu; thuế = 10,2 × 10% = 1,02 triệu/tháng (khấu trừ tại nguồn).
🔗 Thuật ngữ liên quan
Giảm trừ gia cảnh, Người phụ thuộc, Khấu trừ thuế tại nguồn, Quyết toán thuế, Biểu thuế lũy tiến, Mã số thuế