📌 Định nghĩa ngắn
Theo Luật Viên chức 2010, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc hệ thống tổ chức hành chính, sự nghiệp của Nhà nước theo hợp đồng làm việc không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn.
📖 Giải thích chi tiết
Theo Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12), Điều 2, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc hệ thống tổ chức hành chính, sự nghiệp của Nhà nước. Viên chức ký hợp đồng làm việc và không phải là cán bộ, công chức. Đơn vị sự nghiệp công lập gồm: trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu, nhà văn hóa, thư viện… do Nhà nước thành lập, cấp kinh phí hoạt động. Đây là điểm phân biệt cốt lõi giữa viên chức và công chức (làm tại cơ quan hành chính nhà nước).
Trong ngành Giáo dục, giáo viên các cấp (tiểu học, THCS, THPT) công tác tại trường công lập đều là viên chức. Việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức áp dụng theo Nghị định 115/2020/NĐ-CP ngày 25/9/2020 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2023/NĐ-CP ngày 7/12/2023). Quyền lợi viên chức: hưởng lương từ ngân sách nhà nước, BHXH, BHYT theo Luật Lao động 2019 (45/2019/QH13), được đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên áp dụng theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT (áp dụng chung cho TH/THCS/THPT).
Cập nhật 2026: Từ ngày 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) có hiệu lực, quy định chi tiết về vị trí, vai trò, chuẩn nghề nghiệp, chế độ đãi ngộ đối với nhà giáo. Từ ngày 1/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) chính thức thay thế Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12) với một số điều chỉnh về tuyển dụng, ký hợp đồng, chế độ chính sách. Sinh viên sư phạm chuẩn bị thi viên chức giáo viên cần cập nhật các văn bản mới này để áp dụng đúng thời điểm có hiệu lực.
💡 Ví dụ thực tế
- Giáo viên Tiểu học biên chế tại trường Tiểu học công lập thuộc UBND cấp huyện — là viên chức ngành Giáo dục, tuyển dụng theo Nghị định 115/2020/NĐ-CP.
- Giảng viên tại trường Đại học công lập (hạng I, hạng II) — là viên chức trong đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học.
- Bác sĩ tại Bệnh viện đa khoa tuyến huyện — cũng là viên chức ngành Y tế, cùng chế độ theo Luật Viên chức.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Công chức, Cán bộ, Hợp đồng làm việc, Đơn vị sự nghiệp công lập, Tuyển dụng viên chức, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên