TÀI LIỆU LUYỆN THI · MÔN KIẾN THỨC CHUNG — Luật Tố cáo (bảo vệ người tố cáo) — Chương IV đến IX, Điều 41 đến Điều 67

Luật Tố cáo số 25/2018/QH14 có cấu trúc 9 chương, 67 điều, có hiệu lực từ ngày 01/01/2019, thay thế Luật Tố cáo số 03/2011/QH13. Bản dùng để học là Văn bản hợp nhất số 29/VBHN-VPQH (đã hợp nhất với Luật số 136/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026).

Có 3 nguyên tắc (3 khoản): (1) Nội dung liên quan đến chức năng quản lý nhà nước của cơ quan nào thì cơ quan đó có trách nhiệm giải quyết; (2) Nhiều cơ quan cùng có thẩm quyền thì cơ quan thụ lý đầu tiên có thẩm quyền giải quyết, các cơ quan khác phối hợp; (3) Tố cáo về hành vi thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan thì các cơ quan phối hợp hoặc báo cáo cơ quan cấp trên quyết định giao cơ quan chủ trì.

Áp dụng khi có đủ 3 dấu hiệu: nội dung rõ ràng, chứng cứ cụ thể, có cơ sở để xử lý ngay. Gồm 3 bước: (a) tiếp nhận, xử lý thông tin; (b) tiến hành ngay việc xác minh, áp dụng biện pháp ngăn chặn, chấm dứt hành vi và kịp thời lập biên bản (việc xác minh thông tin về người tố cáo chỉ thực hiện khi thấy cần thiết); (c) ra quyết định xử lý theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Hồ sơ được lập chung với hồ sơ xử lý vi phạm hành chính.

Người được bảo vệ gồm người tố cáo và 7 thân nhân: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi (8 quan hệ, không gồm anh, chị, em ruột). Nội dung bảo vệ gồm 3 nhóm: (1) bí mật thông tin; (2) vị trí công tác, việc làm; (3) tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm – khi các quyền đó đang bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị xâm hại ngay tức khắc.

(1) Bí mật thông tin (Điều 56) – do người giải quyết tố cáo và cơ quan tiếp nhận, xác minh nội dung tố cáo chủ trì; (2) Vị trí công tác, việc làm (Điều 57) – do cơ quan quản lý nhà nước về cán bộ, công chức, viên chức, lao động chủ trì, Ủy ban nhân dân các cấp và Công đoàn các cấp phối hợp; (3) Tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm (Điều 58) – do cơ quan Công an chủ trì.

Nếu người tố cáo đã đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ mà cơ quan không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng quy định gây thiệt hại, thì người được bảo vệ được bồi thường theo pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Đây là chế tài buộc cơ quan phải thực hiện đúng trách nhiệm bảo vệ.

Gồm 3 chủ thể: (1) Người giải quyết tố cáo (Điều 44) – tổ chức thực hiện kết luận và theo dõi; (2) Người bị tố cáo (Điều 45) – chấp hành quyết định xử lý; (3) Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan (Điều 46) – phối hợp thực hiện. Chương này tồn tại nhằm bảo đảm kết luận đúng nhưng không được thi hành thì cũng vô nghĩa.