TÀI LIỆU LUYỆN THI · MÔN KIẾN THỨC CHUNG — Luật Viên chức số 129/2025/QH15 — Chương IV, V và VI · Điều 33 đến Điều 43

Luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 (Điều 43).

Có 4 hình thức theo thứ tự nặng dần: khiển trách, cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc. Trong đó hình thức cách chức chỉ áp dụng cho viên chức quản lý, ba hình thức còn lại áp dụng cho mọi viên chức (Điều 35).

Thời hiệu tính từ lúc vi phạm: 05 năm đối với mức khiển trách, 10 năm đối với các mức còn lại (Điều 36).

Thời hạn tính từ lúc phát hiện vi phạm: 90 ngày đối với trường hợp thông thường, 150 ngày đối với vụ việc phức tạp (Điều 36).

Có 4 trường hợp không áp dụng thời hiệu: đảng viên vi phạm đến mức khai trừ; vi phạm bảo vệ chính trị nội bộ; xâm hại lợi ích quốc gia về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; dùng văn bằng, chứng chỉ giả. Thời gian điều tra, truy tố, xét xử không tính vào thời hiệu (Điều 36).

Viên chức bị kết án về tội tham nhũng (hoặc bị kết án phạt tù không được hưởng án treo) thì đương nhiên buộc thôi việc, không cần hội đồng kỷ luật (khoản 3 Điều 35). Nếu là viên chức quản lý phạm tội bị kết án thì đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm. Ngoài ra, nếu bị kỷ luật cách chức do tham nhũng thì không bao giờ được bổ nhiệm lại vào vị trí viên chức quản lý — cấm vĩnh viễn (Điều 37).

Có. Người đã nghỉ việc, nghỉ hưu vẫn bị xử lý nếu phát hiện vi phạm trong thời gian công tác (xử lý hình sự, hành chính hoặc kỷ luật). Tuy nhiên chỉ áp dụng 3 hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm; không có cách chức và buộc thôi việc (Điều 42).

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có quyền tạm đình chỉ công tác viên chức khi có dấu hiệu vi phạm (theo hai căn cứ: tự phát hiện hoặc theo đề nghị của cơ quan có thẩm quyền). Chỉ cần dấu hiệu vi phạm là đủ căn cứ, chưa cần kết luận vi phạm (Điều 38).

Điều 34 quy định loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm đối với viên chức trong 4 trường hợp: (1) đã thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn gây thiệt hại vì lý do khách quan; (2) thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo được cấp có thẩm quyền cho phép, xác định đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung; (3) do bất khả kháng theo quy định của pháp luật; (4) các trường hợp khác theo quy định của pháp luật và của cấp có thẩm quyền.

Điều 39 quy định nội dung, trách nhiệm quản lý nhà nước về viên chức (5 nội dung: ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quy hoạch, kế hoạch; danh mục, bản mô tả công việc; cơ sở dữ liệu quốc gia; thanh tra, kiểm tra). Điều 40 quy định nội dung, thẩm quyền quản lý viên chức (9 nội dung theo vòng đời: vị trí việc làm, tuyển dụng, bổ nhiệm, đào tạo, đánh giá, hồ sơ, lương, thôi việc, khiếu nại). Điều 39 là quản lý nhà nước, Điều 40 là quản lý con người cụ thể.

Chậm nhất ngày 01/7/2027 phải hoàn thành bố trí vào vị trí việc làm và xếp lương. Đây là hạn chót bố trí, không phải ngày hiệu lực của Luật (01/7/2026). Hai mốc này cách nhau đúng một năm (Điều 43).