Bạn đang ôn thi VSTEP, TOEFL hay IELTS mà cảm thấy "đuối" vì kho từ vựng Academic quá rộng? Thực tế, chỉ cần nắm vững khoảng 300 từ vựng học thuật lõi là bạn có thể đọc hiểu tới 80% các bài đọc và nghe hiểu tốt trong các bài thi quốc tế. Bài viết dưới đây tổng hợp danh sách 300 từ vựng Academic phổ biến nhất theo từng nhóm chủ đề, kèm phương pháp học hiệu quả và lộ trình 30 ngày dành cho người đi làm, đặc biệt là cán bộ công chức, viên chức đang chuẩn bị thi chứng chỉ tiếng Anh theo quy định tại Tiếng Anh công chức.

1. Tại sao từ vựng Academic lại là "chìa khóa" trong VSTEP/TOEFL/IELTS?

Khác với từ vựng giao tiếp thông thường, từ vựng Academic (học thuật) là những từ xuất hiện với tần suất cao trong giáo trình, tạp chí khoa học, báo cáo nghiên cứu và các đề thi chuẩn quốc tế. Các nghiên cứu về giáo dục ngôn ngữ cho thấy, người học có vốn từ vựng Academic vững vàng thường đạt điểm cao hơn 0.5–1.0 band IELTS so với người chỉ tập trung vào ngữ pháp.

Theo kỳ thi VSTEP do các trường đại học tổ chức, phần Đọc và Viết chiếm tỷ trọng điểm lớn và yêu cầu thí sinh xử lý văn bản học thuật dài 600–800 từ. Trong khi đó, bài thi TOEFL iBT cũng sử dụng nguồn từ vựng Academic chuẩn ETS, và IELTS Academic Reading thậm chí có đến 11 dạng bài đọc với chủ đề từ khoa học tự nhiên đến xã hội học. Nói cách khác, nếu bạn "bó hẹp" từ vựng trong phạm vi giao tiếp, bạn sẽ rất khó đạt mức B1, B2, C1 theo yêu cầu chứng chỉ B1 công chức viên chức.

2. Top 300 từ vựng Academic phổ biến nhất theo chủ đề

Dưới đây là bảng tổng hợp 300 từ vựng Academic lõi được chia thành 6 nhóm chủ đề lớn. Đây là những từ vựng có tần suất xuất hiện cao nhất trong các đề thi VSTEP, TOEFL, IELTS trong vòng 5 năm gần đây. Bạn có thể kết hợp tra cứu chi tiết nghĩa, phiên âm và cách dùng tại Thư viện thuật ngữ VSTEP của tuyencongchuc.com.

Lưu ý: Mức độ quan trọng được đánh giá dựa trên tần suất xuất hiện trong đề thi VSTEP B1-B2-C1 và IELTS Academic. Với nhóm "Hành chính – Pháp lý", bạn nên ưu tiên học trước vì đây là từ vựng xuất hiện nhiều trong các văn bản nghị định, thông tư mà cán bộ công chức thường xuyên phải xử lý.

3. Danh sách 300 từ vựng Academic chi tiết theo từng nhóm

3.1. Nhóm Trí tuệ – Giáo dục (55 từ)

• analyze /əˈnæl.ə.saɪz/: phân tích
• assume /əˈsuːm/: giả định, cho rằng
• conclude /kənˈkluːd/: đi đến kết luận
• consider /kənˈsɪd.ər/: xem xét, cân nhắc
• define /dɪˈfaɪn/: định nghĩa
• describe /dɪˈskraɪb/: mô tả
• determine /dɪˈtɜː.mɪn/: xác định
• evaluate /ɪˈvæl.ju.eɪt/: đánh giá
• explain /ɪkˈspleɪn/: giải thích
• identify /aɪˈden.tɪ.faɪ/: nhận diện, xác định
• interpret /ɪnˈtɜː.prət/: diễn giải
• justify /ˈdʒʌs.tɪ.faɪ/: biện minh
• perceive /pəˈsiːv/: nhận thức
• recognize /ˈrek.əɡ.naɪz/: công nhận, nhận ra

3.2. Nhóm Khoa học – Công nghệ (50 từ)

• conduct /kənˈdʌkt/: tiến hành (nghiên cứu)
• develop /dɪˈvel.əp/: phát triển
• discover /dɪˈskʌv.ər/: khám phá
• experiment /ɪkˈsper.ɪ.mənt/: thí nghiệm
• generate /ˈdʒen.ə.reɪt/: tạo ra
• investigate /ɪnˈves.tɪ.ɡeɪt/: điều tra
• manufacture /ˌmæn.juˈfæk.tʃər/: sản xuất
• observe /əbˈzɜːv/: quan sát
• process /ˈprɑː.ses/: quy trình
• research /rɪˈsɜːtʃ/: nghiên cứu
• technology /tekˈnɑː.lə.dʒi/: công nghệ

3.3. Nhóm Xã hội – Môi trường (50 từ)

• affect /əˈfekt/: ảnh hưởng
• community /kəˈmjuː.nə.ti/: cộng đồng
• culture /ˈkʌl.tʃər/: văn hóa
• economy /ɪˈkɑː.nə.mi/: nền kinh tế
• environment /ɪnˈvaɪ.rən.mənt/: môi trường
• impact /ˈɪm.pækt/: tác động
• maintain /meɪnˈteɪn/: duy trì
• policy /ˈpɑː.lə.si/: chính sách
• population /ˌpɑː.pjuˈleɪ.ʃən/: dân số
• sustain /səˈsteɪn/: duy trì bền vững

3.4. Nhóm Logic – Quan hệ (50 từ)

• however /haʊˈev.ər/: tuy nhiên
• moreover /mɔːrˈoʊ.vər/: hơn nữa
• therefore /ˈðer.fɔːr/: do đó
• whereas /ˌwerˈæz/: trong khi
• although /ɔːlˈðoʊ/: mặc dù
• consequently /ˈkɑːn.sə.kwent.li/: hậu quả là
• furthermore /ˌfɜːr.ðərˈmɔːr/: thêm vào đó
• nevertheless /ˌnev.ər.ðəˈles/: tuy nhiên, dù vậy
• thus /ðʌs/: vì vậy
• in contrast /ɪn ˈkɑːn.træst/: ngược lại

3.5. Nhóm Định lượng – Số liệu (45 từ)

• significant /sɪɡˈnɪf.ɪ.kənt/: đáng kể
• considerable /kənˈsɪd.ər.ə.bəl/: đáng kể
• approximately /əˈprɑːk.sɪ.mət.li/: khoảng chừng
• substantial /səbˈstæn.ʃəl/: to lớn, đáng kể
• minor /ˈmaɪ.n

Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao mình dùng từ vựng tiếng Anh đúng nghĩa nhưng câu văn vẫn nghe "lủng củng", không được tự nhiên? Bí quyết nằm ở collocations — những cụm từ kết hợp sẵn theo cách mà người bản xứ thường dùng. Với tiếng Anh học thuật, nắm chắc các collocations không chỉ giúp bài viết trơn tru mà còn là điểm cộng lớn trong các kỳ thi VSTEP, B1-B2 công chức viên chức. Bài viết dưới đây tổng hợp 100 collocations hay gặp, kèm phân loại rõ ràng và cách áp dụng vào luyện thi hiệu quả.

1. Collocations là gì? Tại sao quan trọng trong tiếng Anh học thuật?

Collocation là sự kết hợp tự nhiên giữa hai hoặc nhiều từ tiếng Anh, xuất hiện thường xuyên cùng nhau trong ngôn ngữ chuẩn. Ví dụ: ta nói "make a decision" (đưa ra quyết định) chứ không nói "do a decision", dù "make" và "do" đều là động từ chỉ hành động. Đây là kết hợp cố định mà người học cần ghi nhớ theo cặp, theo cụm thay vì học từng từ rời rạc.

Trong tiếng Anh học thuật, collocations đặc biệt quan trọng vì bài thi VSTEP và các bài kiểm tra tiếng Anh công chức, viên chức đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, không chỉ kiểm tra từ vựng đơn lẻ. Khi viết luận, viết báo cáo hay trả lời câu hỏi, việc dùng đúng collocations giúp bạn ghi điểm ở tiêu chí lexical resource (vốn từ vựng) và grammatical range (đa dạng ngữ pháp).

Đối với thí sinh thi tuyển công chức, viên chức, kỹ năng này càng cần thiết khi nhiều vị trí yêu cầu chứng chỉ tiếng Anh bậc 3 trở lên theo quy định tại Thông tư 01/2014/TT-BNV và Thông tư 02/2021/TT-BNV. Việc nâng cao vốn collocations chính là cách đầu tư dài hạn, giúp bạn tự tin hơn khi làm bài thi cũng như sử dụng tiếng Anh trong môi trường làm việc công vụ.

2. Phân loại collocations phổ biến trong tiếng Anh học thuật

Collocations được chia thành nhiều dạng theo loại từ kết hợp. Hiểu rõ từng dạng giúp bạn học có hệ thống thay vì học lan man. Dưới đây là 5 dạng collocations phổ biến nhất trong tiếng Anh học thuật:

• Adjective + Noun (Tính từ + Danh từ): ví dụ heavy rain (mưa to), strong evidence (bằng chứng thuyết phục), rapid growth (tăng trưởng nhanh).
• Verb + Noun (Động từ + Danh từ): ví dụ conduct research (tiến hành nghiên cứu), reach a conclusion (đi đến kết luận), submit an application (nộp đơn).
• Verb + Adverb (Động từ + Trạng ngữ): ví dụ work efficiently (làm việc hiệu quả), think deeply (suy nghĩ sâu sắc).
• Noun + Noun (Danh từ + Danh từ): ví dụ research methodology (phương pháp nghiên cứu), data analysis (phân tích dữ liệu), job performance (hiệu suất công việc).
• Adverb + Adjective (Trạng ngữ + Tính từ): ví dụ highly effective (hiệu quả cao), deeply concerned (quan ngại sâu sắc).

Trong các bài thi viết học thuật, dạng Adjective + Noun và Verb + Noun xuất hiện dày đặc nhất. Khi ôn thi VSTEP, bạn nên ưu tiên học hai dạng này trước, sau đó mở rộng sang các dạng còn lại để đa dạng cách diễn đạt.

3. 100 collocations hay gặp trong tiếng Anh học thuật

Dưới đây là danh sách 100 collocations được phân theo chủ đề quen thuộc với thí sinh ôn thi VSTEP và tiếng Anh công chức. Mỗi cụm đều có nghĩa tiếng Việt kèm theo để bạn dễ ghi nhớ và áp dụng ngay vào bài viết, bài nói.

3.1. Collocations về giáo dục - đào tạo

• attend a lecture — tham dự một bài giảng
• earn a degree — lấy được bằng cấp
• enroll in a course — đăng ký một khóa học
• conduct a seminar — tổ chức một buổi hội thảo
• submit an assignment — nộp một bài tập
• meet a deadline — hoàn thành đúng hạn
• pass an exam — vượt qua một kỳ thi
• fail a test — trượt một bài kiểm tra
• drop out of school — bỏ học
• graduate from university — tốt nghiệp đại học
• acquire knowledge — tiếp thu kiến thức
• develop a skill — phát triển kỹ năng
• take notes — ghi chép
• do research — làm nghiên cứu
• make progress — tiến bộ

3.2. Collocations về công việc - sự nghiệp

• apply for a job — ứng tuyển một công việc
• attend an interview — tham dự một buổi phỏng vấn
• hold a position — đảm nhiệm một vị trí
• carry out a task — thực hiện một nhiệm vụ
• handle a situation — xử lý một tình huống
• meet a requirement — đáp ứng yêu cầu
• fulfill a responsibility — hoàn thành trách nhiệm
• resign from a job — từ chức một công việc
• promote an employee — thăng chức cho nhân viên
• set a goal — đặt mục tiêu
• achieve success — đạt được thành công
• build a career — xây dựng sự nghiệp
• work overtime — làm thêm giờ
• earn a salary — nhận lương
• run a business — điều hành một doanh nghiệp

3.3. Collocations về nghiên cứu - phân tích

• conduct a study — tiến hành một nghiên cứu
• carry out an experiment — thực hiện một thí nghiệm
• collect data — thu thập dữ liệu
• analyze results — phân tích kết quả
• draw a conclusion — rút ra kết luận
• reach a consensus — đạt được sự đồng thuận
• prove a hypothesis — chứng minh một giả thuyết
• disprove a theory — bác bỏ một lý thuyết
• publish a paper — công bố một bài báo
• review the literature — tổng quan tài liệu
• identify a problem — xác định một vấn đề
• solve a problem — giải quyết một vấn đề
• examine evidence — kiểm tra bằng chứng
• present findings — trình bày phát hiện
• cite references — trích dẫn tài liệu tham khảo

3.4. Collocations về phát triển bản thân

• improve skills — cải thiện kỹ năng
• build confidence — xây dựng sự tự tin
• gain experience — tích lũy kinh nghiệm
• acquire knowledge — thu nạp kiến thức
• overcome challenges — vượt qua thử thách
• achieve goals — đạt được mục tiêu
• set priorities — đặt ra thứ tự ưu tiên
• manage time — quản lý thời gian
• deal with stress — đối phó với căng thẳng
• stay motivated — duy trì động lực
• develop a habit — hình thành thói quen
• make an effort — nỗ lực
• take responsibility — chịu trách nhiệm
• learn from mistakes — học từ sai lầm
• seek opportunities — tìm kiếm cơ hội

3.5. Collocations về thời gian - tiến độ

• meet a deadline — hoàn thành đúng hạn
• miss a deadline — lỡ hạn chót
• waste time — lãng phí thời gian
• save time — tiết kiệm thời gian

Bạn đã bao giờ nghe đồng nghiệp nói "Let's wrap up the meeting" hay giảng viên yêu cầu "hand in your assignment by Friday" mà cảm thấy lạ lẫm? Phrasal verbs (cụm động từ) là một trong những "rào cản vô hình" khiến nhiều người học tiếng Anh cấp bậc đại học và đi làm mất điểm oan trong bài thi VSTEP B1, B2, C1 cũng như giao tiếp công sở hằng ngày. Bài viết dưới đây tổng hợp hơn 60 phrasal verbs thông dụng nhất, kèm ví dụ thực tế và bảng phân loại giúp bạn học nhanh – nhớ lâu – dùng đúng.

1. Phrasal verb là gì và vì sao quan trọng trong môi trường học thuật – công sở?

Theo Cambridge Dictionary, phrasal verb là sự kết hợp giữa một động từ chính với một hoặc hai tiểu từ (adverb/particle hoặc preposition) tạo thành một đơn vị nghĩa mới. Ví dụ: look after (chăm sóc), give up (từ bỏ), run out of (hết).

Trong khuôn khổ tiếng Anh công chức và tiếng Anh VSTEP, phrasal verbs xuất hiện dày đặc trong cả 4 kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết. Đặc biệt với đề thi VSTEP B1, B2 theo Khung 6 bậc Việt Nam (ban hành kèm theo Thông tư 01/2014/TT-BGDĐT và cập nhật bởi Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT), phrasal verbs chiếm tỷ lệ khoảng 15-20% câu hỏi trong phần Reading và Listening. Nắm vững phrasal verbs đồng nghĩa với việc bạn đọc hiểu đề nhanh hơn, viết luận tự nhiên hơn và ghi điểm thuyết phục hơn.

2. Tổng hợp phrasal verbs theo chủ đề Đại học thường gặp

Sinh viên và giảng viên Việt Nam dùng tiếng Anh trong lớp học, hội thảo, nghiên cứu khoa học hằng ngày. Dưới đây là các phrasal verbs "kinh điển" mà bạn chắc chắn gặp:

• Hand in (nộp bài): Please hand in your report by 5 PM.
• Hand out (phát cho): The lecturer handed out the worksheets.
• Drop out (bỏ học): He dropped out after the first semester.
• Sign up for (đăng ký): Students must sign up for the seminar.
• Put off (trì hoãn): The exam was put off to next Monday.
• Look up (tra cứu): Look up the definition in the dictionary.
• Figure out (tìm ra, hiểu ra): I can't figure out this equation.
• Catch up (theo kịp): I need to catch up on the lectures I missed.
• Go over (xem lại, rà soát): Let's go over the slides one more time.
• Run out of (hết): We ran out of time during the presentation.

Những phrasal verbs này cũng xuất hiện nhiều trong thư viện thuật ngữ của các bộ đề VSTEP, do đó bạn nên học theo cụm chứ đừng học từng từ rời rạc.

3. Phrasal verbs trong môi trường làm việc công sở

Đối với công chức, viên chức và người đi làm, phrasal verbs giúp email, báo cáo và cuộc họp trở nên chuyên nghiệp, tự nhiên hơn. Dưới đây là nhóm phrasal verbs theo 4 tình huống thường gặp:

3.1. Phrasal verbs trong cuộc họp

• Call off (hủy): The director called off the meeting due to illness.
• Bring up (đưa ra vấn đề): Could you bring up this issue in tomorrow's meeting?
• Wrap up (kết thúc, tổng kết): Let's wrap up — we have 5 minutes left.
• Carry on (tiếp tục): Please carry on with your presentation.
• Speak up (nói to, lên tiếng): If you disagree, feel free to speak up.

3.2. Phrasal verbs trong email – báo cáo

• Follow up on (theo dõi tiếp): I'll follow up on the client's feedback.
• Get back to (phản hồi lại): Could you get back to me by Friday?
• Sort out (giải quyết): We need to sort out the budget problem.
• Set up (thiết lập, sắp xếp): I'll set up a meeting with the HR department.
• Put together (soạn thảo, lắp ráp): Please put together a draft proposal.

3.3. Phrasal verbs về thái độ – quyết định

• Stand for (đại diện, viết tắt): VSTEP stands for Vietnamese Standardized Test of English Proficiency.
• Go ahead (tiến hành): Go ahead with the plan as proposed.
• Turn down (từ chối): The committee turned down our proposal.
• Take on (nhận trách nhiệm): She took on the role of project leader.
• Pass on (chuyển tiếp, từ chối): I'll pass on the information to my colleague.

4. Bảng phân loại phrasal verbs theo cấu trúc ngữ pháp

Việc nhớ phrasal verbs sẽ dễ dàng hơn nếu bạn phân loại theo cấu trúc. Dưới đây là bảng tổng hợp các nhóm chính:

Lưu ý: Với cụm tách được, bạn có thể đặt đại từ ngắn (it, them) ở giữa. Ví dụ: Please turn it down chứ không nói *Please turn down it.

5. Lỗi sai phổ biến và cách khắc phục khi dùng phrasal verbs

Người học Việt Nam thường mắc 4 lỗi điển hình khi sử dụng phrasal verbs trong bài thi và giao tiếp:

1. Sai thứ tự từ: *depend of thay vì depend on. Mẹo nhớ: 80% phrasal verbs kết thúc bằng giới từ cố định — hãy học theo cụm.
2. Sai tân ngữ khi tách: *look the word up it thay vì look it up.
3. Dịch theo nghĩa đen: *make up không có nghĩa là "làm lên" mà là "bịa chuyện" hoặc "trang điểm".
4. Nhầm lẫn phrasal verb với cụm từ thông thường: *arrive to thay vì arrive at/in.

Để khắc phục, bạn nên đặt câu với phrasal verbs trong bối cảnh thực tế ít nhất 3 lần/tuần. Khi ôn thi VSTEP, hãy kết hợp luyện đề và xem lại phrasal verbs trong thư viện thuật ngữ của tuyencongchuc.com.

6. Phương pháp ghi nhớ phrasal verbs hiệu quả cho kỳ thi VSTEP

Một sai lầm phổ biến là học phrasal verbs bằng cách liệt kê danh sách dài rồi cố nhớ. Phương pháp khoa học hơn bao gồm 5 bước:

• Bước 1 – Phân nhóm theo chủ đề: Công việc, học thuật, du lịch, sức khỏe… Mỗi nhóm 10-15 cụm.
• Bước 2 – Học qua ngữ cảnh: Đọc bài báo, xem phim có phụ đề, ghi chú các phrasal verbs xuất hiện.
• Bước 3 – Viết câu của riêng bạn: Mỗi phrasal verbs đặt ít nhất 2 câu liên quan đến công việc thực tế.
• Bước 4 – Ôn tập theo Spaced Repetition: Sử dụng ứng dụng Anki hoặc Quizlet với chu kỳ 1-3-7-14 ngày.
• Bước 5 – Luyện đề VSTEP thực chiến: Phân tích đáp án để thấy phrasal verbs nào thường xuất hiện.

Phương pháp này đặc biệt hữu ích với các bạn đang ôn thi chứng chỉ B1, B2 công chức viên chức — chi tiết về yêu cầu và cách đạt chứng chỉ bạn có thể tham khảo tại Hội đáp chứng chỉ tiếng Anh B1 công chức viên chức.

7. Phrasal verbs và quy định pháp lý về chuẩn tiếng Anh công vụ

Theo Nghị định 24/2010/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, công chức các ngạch chuyên viên và tương đương phải đạt chuẩn tiếng Anh theo yêu cầu của vị trí việc làm. Nghị

Trong kỳ thi tiếng Anh VSTEP B1, B2 và các bài thi tiếng Anh công chức, phần Writing và Speaking thường xoay quay các chủ đề quen thuộc như Education (Giáo dục), Environment (Môi trường) và Technology (Công nghệ). Nhiều thí sinh dù có ngữ pháp tốt nhưng vẫn mất điểm vì thiếu vốn từ vựng chuyên ngành theo chủ đề, dẫn đến bài viết sáo rỗng hoặc câu trả lời speaking ngắt quãng. Bài viết dưới đây tổng hợp hơn 120 từ vựng và cụm từ quan trọng nhất trong ba chủ đề "kinh điển" này, kèm cách dùng thực tế và ví dụ minh họa, giúp bạn ôn thi tiếng Anh VSTEP hiệu quả chỉ trong thời gian ngắn.

1. Tại sao từ vựng theo chủ đề lại "quyết định" điểm VSTEP?

Theo khung đánh giá 6 bậc của Việt Nam (khung 6 bậc được quy định tại Thông tư 01/2014/TT-BGDĐT và cập nhật bởi Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT), thí sinh VSTEP B1 phải đạt khả năng "diễn đạt ý chính về các chủ đề quen thuộc trong công việc, học tập". Điều này đồng nghĩa với việc giám khảo đánh giá rất cao sự đa dạng từ vựng và khả năng sử dụng từ đúng ngữ cảnh.

Thực tế cho thấy, 80% đề thi Writing VSTEP B1–B2 thuộc ba nhóm chủ đề lớn: Education, Environment và Technology. Nếu bạn học từ vựng một cách rời rạc, bạn sẽ khó nhớ lâu và không biết cách "ghép" từ vào cấu trúc câu phù hợp. Ngược lại, học theo cụm chủ đề giúp bạn:

• Ghi nhớ từ thông qua ngữ cảnh cụ thể, tăng 60% khả năng recall khi làm bài.
• Có sẵn "kho" ý tưởng (ideas) và cách triển khai (supporting details) cho bài Writing.
• Tự tin hơn trong phần Speaking vì có đủ "vũ khí" ngôn ngữ để diễn đạt.
• Tránh lặp từ, lặp ý — một trong những tiêu chí chấm điểm quan trọng ở bậc B1 trở lên.

Nếu bạn đang chuẩn bị thi tiếng Anh công chức theo quy định tại Nghị định 24/2010/NĐ-CP và Nghị định 161/2018/NĐ-CP, việc nắm vững từ vựng theo chủ đề là bước đệm không thể thiếu.

2. Từ vựng chủ đề Education (Giáo dục)

Chủ đề Education xuất hiện phổ biến trong cả ba phần thi Reading, Writing và Speaking. Dưới đây là các nhóm từ vựng quan trọng bạn cần thành thạo:

2.1. Danh từ chỉ hệ thống giáo dục

• Curriculum (n): chương trình học — The new curriculum emphasizes critical thinking.
• Syllabus (n): giáo trình, đề cương học tập.
• Compulsory education (n): giáo dục bắt buộc (theo Luật Giáo dục 2019).
• Literacy rate (n): tỷ lệ biết chữ.
• Enrollment (n): tỷ lệ nhập học.
• Dropout rate (n): tỷ lệ bỏ học.

2.2. Động từ và cụm từ vựng

• To enrol/ enroll in (v): đăng ký nhập học.
• To graduate from (v): tốt nghiệp từ trường nào.
• To pursue higher education (v): theo đuổi giáo dục bậc cao.
• To acquire knowledge/ skills (v): tiếp thu kiến thức/kỹ năng.
• To cultivate critical thinking (v): bồi dưỡng tư duy phản biện.
• To bridge the gap in education (v): thu hẹp khoảng cách giáo dục.

2.3. Tính từ và cụm tính từ

• Well-rounded education (adj): giáo dục toàn diện.
• Vocational training (adj/n): đào tạo nghề.
• Extracurricular activities (n): hoạt động ngoại khóa.
• Academic performance (n): thành tích học tập.

3. Từ vựng chủ đề Environment (Môi trường)

Đây là chủ đề "hot" trong VSTEP vì liên quan trực tiếp đến phát triển bền vững — một trong những chủ đề được Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích lồng ghép trong giáo dục. Đặc biệt với thí sinh thi công chức ngành Tài nguyên – Môi trường, chủ đề này gần như "bắt buộc".

3.1. Các vấn đề môi trường

• Climate change (n): biến đổi khí hậu.
• Global warming (n): sự nóng lên toàn cầu.
• Deforestation (n): nạn phá rừng.
• Air/ water pollution (n): ô nhiễm không khí/nước.
• Endangered species (n): các loài có nguy cơ tuyệt chủng.
• Biodiversity loss (n): sự suy giảm đa dạng sinh học.

3.2. Giải pháp và hành động

• To reduce carbon footprint (v): giảm lượng khí thải carbon.
• To adopt green energy (v): áp dụng năng lượng xanh.
• To raise environmental awareness (v): nâng cao nhận thức môi trường.
• To enforce environmental regulations (v): thực thi các quy định về môi trường.
• Sustainable development (n): phát triển bền vững.
• Renewable energy (n): năng lượng tái tạo.

3.3. Từ vựng nâng cao cho bài viết điểm cao

• To mitigate the effects of: giảm thiểu tác động của…
• To deplete natural resources: cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên.
• Ecological footprint: dấu chân sinh thái.
• Carbon emission: khí thải carbon.
• Waste management: quản lý chất thải.

4. Từ vựng chủ đề Technology (Công nghệ)

Chủ đề Technology thường xuyên xuất hiện trong đề thi nói về tác động của công nghệ đến đời sống, công việc và giáo dục. Đây là chủ đề mà thí sinh thường dễ bị "lặp từ" vì chỉ biết các từ chung chung như computer, phone, internet.

4.1. Công nghệ trong giáo dục và công việc

• E-learning/ Online learning (n): học trực tuyến.
• Digital literacy (n): năng lực số.
• Artificial Intelligence (AI) (n): trí tuệ nhân tạo.
• Remote work/ Working from home (n): làm việc từ xa.
• Automation (n): tự động hóa.
• Virtual reality (VR) (n): thực tế ảo.

4.2. Động từ và cụm động từ

• To embrace technology: ứng dụng/đón nhận công nghệ.
• To streamline the process: tối ưu hóa quy trình.
• To go paperless: chuyển sang làm việc không giấy tờ.
• To upgrade software/ hardware: nâng cấp phần mềm/phần cứng.
• To enhance productivity: nâng cao năng suất.
• To safeguard data/ privacy: bảo vệ dữ liệu/quyền riêng tư.

4.3. Tác động tiêu cực và cách diễn đạt

• Digital divide: khoảng cách số.
• Cyberbullying: bắt nạt trên mạng.
• Information overload: quá tải thông tin.
• To become overly dependent on: trở nên phụ thuộc quá mức vào…
• To pose a threat to: gây ra mối đe dọa cho…

5. Bảng tổng hợp từ vựng theo chủ đề và cách dùng

Để bạn dễ dàng hệ thống hóa và ôn tập, dưới đây là bảng tổng hợp các từ vựng "must-know" cho từng chủ đề kèm loại từ và nghĩa tiếng Việt. Bạn có thể in ra hoặc lưu lại để dán vào sổ tay ôn thi.

Bạn đã bao giờ ngồi học cả trăm từ vựng tiếng Anh nhưng khi mở đề thi VSTEP vẫn không nhớ nổi một từ? Bí quyết không nằm ở việc học nhiều hơn, mà là học thông minh hơn bằng phương pháp word families — học một từ gốc nhưng hiểu cả họ từ liên quan. Chỉ với 15–20 phút mỗi ngày, bạn có thể mở rộng vốn từ vựng lên gấp 3–5 lần mà không cần ngồi cả buổi ôm sách dày cộp.

Bài viết dưới đây từ tuyển công chức sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm word families, cách áp dụng vào luyện thi VSTEP và tiếng Anh công chức, cùng bảng từ vựng thực tế mà bạn có thể dùng ngay hôm nay. Nếu bạn đang tìm kiếm kho từ vựng chuẩn theo chủ đề, hãy kết hợp tham khảo thư viện thuật ngữ VSTEP của chúng tôi.

Word families là gì? Khái niệm cơ bản cho người học tiếng Anh

Word families (họ từ) là nhóm các từ có chung một gốc (root word) nhưng được biến đổi bằng cách thêm tiền tố (prefix) hoặc hậu tố (suffix) để tạo thành các từ có nghĩa liên quan nhưng khác từ loại. Ví dụ, từ gốc act (hành động) có thể tạo ra action (danh từ), active (tính từ), actively (trạng từ), actor (danh từ chỉ người), activity (danh từ trừu tượng).

Khái niệm này đặc biệt quan trọng trong tiếng Anh vì một từ gốc có thể sinh ra từ 4 đến 8 từ khác nhau. Thay vì học từng từ một cách rời rạc, bạn chỉ cần nắm được gốc từ và quy tắc biến đổi là có thể đoán nghĩa của hàng chục từ mới ngay trong bài đọc hiểu hoặc bài nghe VSTEP.

Phân biệt prefix, suffix và root word

• Root word (gốc từ): Phần cốt lõi mang ý nghĩa chính, ví dụ: teach (dạy), develop (phát triển), decide (quyết định).
• Prefix (tiền tố): Phần thêm vào đầu từ, thường thay đổi nghĩa, ví dụ: re- (lặp lại), un- (phủ định), mis- (sai), dis- (ngược lại).
• Suffix (hậu tố): Phần thêm vào cuối từ, thường thay đổi từ loại, ví dụ: -tion (danh từ), -ly (trạng từ), -ful (tính từ), -er (danh từ chỉ người).

Tại sao học word families lại hiệu quả gấp 3–5 lần học từ rời rạc?

Theo nghiên cứu từ Đại học Oxford và Cambridge, người học ngôn ngữ có xu hướng ghi nhớ từ vựng theo cụm có ý nghĩa liên quan thay vì từng đơn vị đơn lẻ. Khi học word families, bạn tận dụng cơ chế "móc nối" trong não bộ: mỗi từ mới sẽ liên kết với từ gốc đã biết, giúp việc ghi nhớ trở nên tự nhiên và bền vững hơn.

Một ưu điểm khác là khả năng đoán nghĩa từ trong ngữ cảnh — kỹ năng quan trọng nhất trong phần Reading và Listening của bài thi VSTEP. Nếu bạn biết từ develop (phát triển), bạn hoàn toàn có thể suy ra development, developer, developing, underdeveloped mà không cần tra từ điển. Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn luyện thi tiếng Anh công chức với lượng thời gian ôn tập hạn chế.

Các họ từ phổ biến trong tiếng Anh VSTEP

Trong các đề thi VSTEP bậc 3 và bậc 4, có khoảng 15–20 họ từ xuất hiện thường xuyên với tần suất cao. Nếu nắm vững những họ từ này, bạn có thể xử lý tốt 60–70% từ vựng trong bài đọc hiểu. Dưới đây là những họ từ "xương sống" mà thí sinh nên ưu tiên học trước.

Nhóm hậu tố thay đổi từ loại phổ biến

• -tion / -sion / -ation: Danh từ chỉ hành động hoặc trạng thái (decide → decision, inform → information).
• -ment: Danh từ trừu tượng (achieve → achievement, develop → development).
• -ity / -ty: Danh từ chỉ tính chất (responsible → responsibility, equal → equality).
• -ness: Danh từ chỉ trạng thái (happy → happiness, kind → kindness).
• -ful / -less: Tính từ chỉ sự có/không có (care → careful/careless, hope → hopeful/hopeless).
• -ize / -ise: Động từ (modern → modernize, real → realize).
• -er / -or: Danh từ chỉ người (teach → teacher, act → actor).

Bảng tổng hợp 10 word families quan trọng nhất trong đề thi VSTEP

Dưới đây là bảng tổng hợp 10 họ từ mà bạn bắt buộc phải thuộc nếu muốn đạ