📌 Định nghĩa ngắn
Dạy học tích hợp là cách thức tổ chức hoạt động dạy học trong đó giáo viên lồng ghép, kết nối nội dung từ nhiều môn học hoặc nhiều lĩnh vực giáo dục vào cùng một chủ đề, dự án hoặc hoạt động trải nghiệm nhằm giúp học sinh hình thành năng lực tổng hợp và phát triển phẩm chất.
📖 Giải thích chi tiết
Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT), dạy học tích hợp được xác định là một trong những phương pháp giáo dục cốt lõi của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực. Chương trình quy định hai hình thức chính gồm tích hợp nội dung giáo dục trong một môn học và tổ chức hoạt động giáo dục liên môn theo các chủ đề, giúp học sinh không tiếp cận kiến thức một cách rời rạc, cô lập mà nhìn nhận sự vật, hiện tượng trong tính liên kết và gắn với thực tiễn đời sống.
Cơ sở pháp lý của dạy học tích hợp được quy định tại Luật Giáo dục 2019 (Điều 7, Điều 9) về việc phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự chủ, tích hợp và phù hợp đặc điểm người học. Công văn 5512/BGDĐT-GDTH ngày 18/12/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn cụ thể về tổ chức các hoạt động dạy học tích hợp và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong các cơ sở giáo dục phổ thông. Bên cạnh đó, Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường THCS, THPT cũng yêu cầu nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục tích hợp phù hợp điều kiện thực tế địa phương.
Đối với sinh viên sư phạm và giáo viên chuẩn bị thi viên chức, cần phân biệt rõ dạy học tích hợp với dạy học liên môn và dạy học dự án. Khi triển khai, giáo viên phải xác định mục tiêu tích hợp, lựa chọn chủ đề có tính liên kết cao giữa các môn, thiết kế hoạt động học tập trải nghiệm và đánh giá theo năng lực người học. Nắm vững khái niệm này là yêu cầu bắt buộc trong bài thi viên chức giáo viên và trong thực tiễn giảng dạy theo Chương trình GDPT 2018 hiện hành.
💡 Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1 - Chủ đề "Nước sạch và cuộc sống" ở THCS: Giáo viên tổ chức bài học kết hợp nội dung Khoa học tự nhiên (tính chất, vai trò của nước), Địa lý (nguồn nước ở Việt Nam), Giáo dục công dân (trách nhiệm bảo vệ nguồn nước) và Công nghệ (cách xử lý nước thải) theo hướng dẫn tại Công văn 5512/BGDĐT-GDTH.
- Ví dụ 2 - Tích hợp trong môn Ngữ văn: Khi dạy tác phẩm "Đất nước" của Nguyễn Đình Thi, giáo viên lồng ghép yếu tố Lịch sử (lịch sử dựng nước và giữ nước), Âm nhạc (bài hát "Đất nước") và Giáo dục địa phương để học sinh hiểu sâu sắc hơn tình yêu quê hương, đất nước.
- Ví dụ 3 - Dự án "Em yêu biển đảo quê hương" ở THPT: Học sinh thực hiện dự án kết hợp Địa lý (đặc điểm biển đảo), Lịch sử (truyền thống bảo vệ chủ quyền), Tiếng Anh (tìm hiểu biển đảo bằng tiếng Anh) và Kỹ năng sống (bảo vệ môi trường biển), sau đó báo cáo sản phẩm trước lớp.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Dạy học theo chủ đề, Dạy học liên môn, Dạy học dự án, Dạy học phân hóa, Phương pháp dạy học tích cực, Năng lực tích hợp