📌 Định nghĩa ngắn
Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức được cơ quan nhà nước có thm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, hoạt động trong các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, khoa học - công nghệ... nhằm cung ứng dịch vụ công cho xã hội và sử dụng viên chức làm việc theo hợp đồng làm việc.
📖 Giải thích chi tiết
Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) là một khái niệm hành chính quen thuộc trong lĩnh vực công vụ. Theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP (ban hành 30/12/2022, có hiệu lực từ 22/2/2023) quy định về hợp đồng làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập, ĐVSNCL là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, khoa học - công nghệ... nhằm cung ứng dịch vụ công cho xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận. Đặc điểm quan trọng nhất là ĐVSNCL sử dụng viên chức làm việc theo hợp đồng làm việc (chứ không phải hợp đồng lao động thông thường như khu vực tư nhân).
Cùng với Nghị định 115/2020/NĐ-CP (25/9/2020) về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức (được sửa đổi bởi Nghị định 85/2023/NĐ-CP ngày 7/12/2023), Nghị định 111/2022/NĐ-CP phân loại ĐVSNCL thành 4 nhóm theo mức độ tự chủ tài chính: nhóm 1 - đơn vị do Nhà nước đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động; nhóm 2 - đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí; nhóm 3 - đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; nhóm 4 - đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư. Đối với sinh viên sư phạm, hầu hết các trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT công lập hiện nay thuộc nhóm 2 hoặc nhóm 3 - tức là có nguồn thu từ học phí, dịch vụ đào tạo kết hợp ngân sách nhà nước. Lưu ý: khi ĐVSNCL thiếu biên chế, có thể ký hợp đồng lao động theo cơ chế tại khoản 5 Điều 9 Nghị định 111/2022 (viện dẫn Nghị quyết 102/NQ-CP năm 2020).
Cập nhật 2026: Từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ Luật Viên chức 58/2010/QH12, với nhiều điểm mới về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức tại ĐVSNCL. T ngày 01/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) có hiệu lực, điều chỉnh toàn diện các vấn đề về nhà giáo làm việc tại các cơ sở giáo dục công lập - vốn là một dạng ĐVSNCL trong lĩnh vực giáo dục. Sinh viên sư phạm cần theo dõi sát hai văn bản này để chuẩn bị cho kỳ thi tuyển viên chức giáo viên.
💡 Ví dụ thực tế
- Trường Tiểu học công lập (ví dụ: Trường Tiểu học Lê Lợi, Quận 1, TP.HCM) - là ĐVSNCL trực thuộc UBND quận/huyện, giáo viên là viên chức được tuyển dụng qua Sở GDĐT theo Nghị quyết 248/2025/QH15.
- Trường THPT công lập (ví dụ: Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) - là ĐVSNCL trực thuộc Sở GDĐT, giáo viên có mã số chức danh nghề nghiệp V.07.05.15 (hạng III) theo Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT.
- Trường Mầm non công lập (ví dụ: Trường Mầm non Hoa Hồng, Hà Nội) - là ĐVSNCL trực thuộc UBND phường/quận, giáo viên có mã số V.07.02.26 (hạng III) theo Thông tư 01/2021/TT-BGDĐT.
🔗 Thuật ngữ liên quan
viên chức, hợp đồng làm việc, cơ sở giáo dục công lập, biên chế, nhà giáo, tự chủ tài chính