📌 Định nghĩa ngắn
Hợp đồng lao động (HĐLĐ) theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP là hợp đồng do đơn vị sự nghiệp công lập ký với người lao động để thực hiện công việc tại đơn vị, áp dụng trong trường hợp thiếu biên chế viên chức hoặc vị trí chưa được bố trí.
📖 Giải thích chi tiết
Theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP (ban hành ngày 22/2/2022, có hiệu lực từ ngày 22/2/2023) về hợp đồng lao động trong đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCC), loại hợp đồng này được áp dụng cho 4 nhóm đơn vị sự nghiệp, bao gồm các cơ sở giáo dục công lập từ mầm non đến THPT và các trung tâm giáo dục. Điều kiện ký HĐLĐ là người lao động được tuyển dụng khi cơ sở giáo dục đã có vị trí việc làm được phê duyệt nhưng biên chế (chỉ tiêu viên chức) chưa đủ, hoặc người được tuyển theo yêu cầu nhiệm vụ và không vượt quá 10% tổng biên chế được giao (theo khoản 5 Điều 9 Nghị định 111/2022, viện dẫn Nghị quyết 102/NQ-CP/2020).
Với giáo viên trong trường công lập, HĐLĐ theo Nghị định 111/2022 thường phát sinh ở 2 trường hợp phổ biến: (1) thiếu biên chế viên chức – nhà trường vẫn có nhu cầu giảng dạy nhưng không còn chỉ tiêu biên chế viên chức trong năm; (2) thời vụ, thời hạn – phục vụ các dự án, chương trình giáo dục ngắn hạn hoặc thay thế giáo viên nghỉ thai sản, nghỉ phép dài ngày. Giáo viên ký HĐLĐ không phải viên chức, không được hưởng các chế độ đặc thù của viên chức theo Luật Viên chức 58/2010/QH12, nhưng vẫn được hưởng quyền lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nghỉ phép theo Bộ luật Lao động 2019.
Cập nhật 2026: Từ ngày 01/01/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định về nhà giáo trong các văn bản trước đó; từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) thay thế toàn bộ Luật Viên chức 58/2010/QH12. Sinh viên sư phạm và người chuẩn bị thi viên chức giáo viên cần theo dõi các văn bản hướng dẫn thi hành hai luật này để nắm rõ thay đổi về chế độ HĐLĐ, biên chế và hợp đồng làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.
💡 Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1 – Trường THPT thiếu biên chế: Trường THPT X có 50 biên chế viên chức giáo viên Toán nhưng trong năm học có 3 giáo viên nghỉ thai sản. Hiệu trưởng ký HĐLĐ 12 tháng với 3 giáo viên Toán theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP để đảm bảo đủ tiết dạy, không vượt quá 10% biên chế.
- Ví dụ 2 – Trường Mầm non thời vụ: Trường Mầm non Y tổ chức lớp hè cho trẻ 5 tuổi (ngoài chỉ tiêu biên chế) ký HĐLĐ thời vụ 3 tháng với 2 giáo viên hợp đồng theo Điều 8 Nghị định 111/2022/NĐ-CP, áp dụng mức lương theo thỏa thuận.
- Ví dụ 3 – Trung tâm GDNN: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp công lập Z ký HĐLĐ xác định thời hạn 24 tháng với giáo viên dạy nghề mới được tuyển, đang chờ chỉ tiêu biên chế viên chức được phê duyệt theo Nghị quyết 102/NQ-CP/2020.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Hợp đồng làm việc với viên chức, viên chức, biên chế, đơn vị sự nghiệp công lập, Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12), Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15), Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15), Nghị quyết 102/NQ-CP/2020