📌 Định nghĩa ngắn
Thôi việc viên chức là việc viên chức tự nguyện làm đơn đề nghị và được đơn vị sự nghiệp công lập đồng ý cho chấm dứt hợp đồng làm việc trước thời hạn đã giao kết, khi bảo đảm các điều kiện luật định.
📖 Giải thích chi tiết
Theo Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12) (có hiệu lực từ 1/1/2012, đang hiệu lực đến 30/6/2026), thôi việc là một trong các trường hợp chấm dứt hợp đồng làm việc do chính viên chức khởi xướng. Viên chức phải làm đơn đề nghị thôi việc gửi người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập, nêu rõ lý do và thời điểm dự kiến thôi việc; thời hạn báo trước tối thiểu thường là 30 ngày để đơn vị sắp xếp nhân sự, bàn giao công việc.
Viên chức chỉ được thôi việc khi đáp ứng đồng thời các điều kiện luật định: hoàn thành nghĩa vụ hoàn trả kinh phí đào tạo, bồi dưỡng (nếu được cử đi học bằng ngân sách nhà nước mà chưa phục vụ đủ thời gian cam kết); không đang trong thời gian xem xét kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang nghỉ ốm đau hoặc nghỉ thai sản. Hồ sơ, trình tự thủ tục cụ thể được hướng dẫn tại Nghị định 115/2020/NĐ-CP (ban hành 25/9/2020, có hiệu lực 15/11/2020), sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 85/2023/NĐ-CP (7/12/2023).
Cập nhật 2026: Từ ngày 1/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ Luật Viên chức 2010 với các quy định về thôi việc được tái cấu trúc rõ ràng, linh hoạt hơn. Đồng thời, từ 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) có hiệu lực với các quy định riêng về quyền, nghĩa vụ nhà giáo, trong đó có quyền chấm dứt hợp đồng làm việc. Sinh viên sư phạm chuẩn bị thi tuyển viên chức giáo viên cần đặc biệt lưu ý sự thay đổi này vì ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi nghề nghiệp lâu dài.
💡 Ví dụ thực tế
- Giáo viên tiểu học công lập ở tỉnh A có hoàn cảnh gia đình ở tỉnh B, viết đơn thôi việc để chuyển công tác về quê — đơn vị xem xét, ra quyết định đồng ý thôi việc sau khi hoàn tất bàn giao hồ sơ, lớp học và thanh toán các nghĩa vụ tài chính phát sinh.
- Giáo viên THCS được cử đi đào tạo thạc sĩ 2 năm bằng ngân sách nhà nước, cam kết phục vụ 5 năm, nhưng sau khi tốt nghiệp muốn thôi việc để sang trường tư thục — phải hoàn trả toàn bộ chi phí đào tạo theo hợp đồng trước khi được giải quyết thôi việc.
- Giáo viên mầm non đang nghỉ thai sản 6 tháng nộp đơn thôi việc — đơn vị tạm thời chưa giải quyết vì viên chức đang trong thời gian hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo luật; đơn sẽ được xem xét sau khi hết thời hạn nghỉ thai sản.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Hợp đồng làm việc, Chấm dứt hợp đồng làm việc, Đơn vị sự nghiệp công lập, Miễn nhiệm, Buộc thôi việc, Nghỉ hưu