📌 Định nghĩa ngắn
Lương gross (lương gộp) là tổng mức thu nhập của người lao động được ghi trong hợp đồng lao động, quyết định bổ nhiệm hoặc trên bảng lương, BAO GỒM cả các khoản trích đóng bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân mà người lao động phải nộp. Lương net (lương thực nhận) là phần còn lại sau khi đã trừ hết các khoản đóng góp bắt buộc.
📖 Giải thích chi tiết
Lương gross là con số "trước thuế và bảo hiểm" — là cơ sở để cơ quan, đơn vị sử dụng viên chức tính các khoản trích nộp: bảo hiểm xã hội (BHXH 8%), bảo hiểm y tế (BHYT 1,5%), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN 1%) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN, lũy tiến 5–35%). Khi nhìn vào con số gross, người lao động chưa thể biết mình thực nhận bao nhiêu; phải quy đổi sang lương net mới biết số tiền "cầm tay" thực tế hằng tháng. Vì vậy, khi đọc tin tuyển dụng hay thỏa thuận lương, sinh viên sư phạm nên hỏi rõ đơn vị ghi con số gross hay net để tránh hiểu nhầm.
Đối với giáo viên (viên chức ngành giáo dục), lương gross được cấu thành từ: hệ số lương theo chức danh nghề nghiệp (theo Thông tư 01–04/2021/TT-BGDĐT, sửa đổi bởi Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT) nhân với mức lương cơ sở, cộng các phụ cấp gồm: phụ cấp ưu đãi nghề nhà giáo, phụ cấp thâm niên, phụ cấp khu vực, phụ cấp chức vụ kiêm nhiệm. Theo Nghị định 179/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ 1/1/2025), nhà giáo công tác ở vùng đặc biệt khó khăn còn được hưởng thêm chính sách thu hút (hỗ trợ tiền đóng góp, hỗ trợ nhà ở…); toàn bộ đều tính vào lương gross và chịu trích đóng theo quy định.
Cập nhật 2026: Từ ngày 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định cũ về nhà giáo; từ 1/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) thay thế Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12). Sinh viên sư phạm và người chuẩn bị thi viên chức cần theo dõi các văn bản hướng dẫn thi hành hai luật này để nắm cụ thể chế độ lương, phụ cấp mới áp dụng cho nhà giáo trong thời gian tới.
💡 Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1 — Giáo viên tiểu học mới vào ngành (hạng III, hệ số 2,34): Lương gross ≈ 2,34 × 2.340.000đ + phụ cấp ưu đãi nhà giáo 25% ≈ 6,84 triệu đồng/tháng; sau khi trừ BHXH (8%), BHYT (1,5%), BHTN (1%) và thuế TNCN → lương net còn khoảng 5,9 triệu đồng.
- Ví dụ 2 — Giáo viên THPT hạng II (hệ số 4,0): Lương gross ≈ 4,0 × 2.340.000đ + phụ cấp ưu đãi 25% + phụ cấp thâm niên 10% ≈ 12,6 triệu đồng; sau các khoản trích nộp, lương net ≈ 10,6 triệu đồng.
- Ví dụ 3 — Giáo viên công tác ở vùng đặc biệt khó khăn: Ngoài lương gross theo hệ số, còn được cộng phụ cấp khu vực 10–30% và các hỗ trợ theo Nghị định 179/2024/NĐ-CP; phần phụ cấp khu vực được miễn thuế TNCN, nhưng vẫn tính vào lương gross để làm cơ sở trích đóng BHXH, BHYT.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Lương net, Hệ số lương viên chức, Mức lương cơ sở, Phụ cấp ưu đãi nhà giáo, Bảo hiểm xã hội, Thuế thu nhập cá nhân