📌 Định nghĩa ngắn
Ngạch là hệ thống xếp hạng/bậc dùng để phân loại công chức, viên chức theo trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn và nhiệm vụ được giao. Đối với viên chức ngành giáo dục, khái niệm 'ngạch' đã được thay thế bằng 'chức danh nghề nghiệp' (CDNN) với 3 hạng: hạng I, hạng II, hạng III.
📖 Giải thích chi tiết
Trong hệ thống hành chính công vụ Việt Nam, ngạch là tên gọi để phân nhóm công chức, viên chức theo yêu cầu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, bậc trình độ và nhiệm vụ được giao. Mỗi ngạch có nhiều bậc (thường từ bậc 1 đến bậc 9 hoặc 12 tùy ngành), tương ứng với mức lương và phụ cấp khác nhau. Đối với công chức (ví dụ: chuyên viên Phòng/Sở GDĐT), hệ thống ngạch vẫn được áp dụng nhưng được hiện đại hóa thành 3 hạng: chuyên viên, chuyên viên chính và chuyên viên cao cấp.
Đối với giáo viên (là viên chức), khái niệm ngạch giáo viên đã được thay thế hoàn toàn bằng hệ thống chức danh nghề nghiệp (CDNN) theo Thông tư 01-04/2021/TT-BGDĐT (sửa đổi bởi Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT). Mỗi cấp học có các mã CDNN riêng, phân theo 3 hạng: hạng III (mới vào, yêu cầu tốt nghiệp đại học sư phạm), hạng II (sau 3 năm đạt chuẩn), hạng I (sau 6 năm đạt chuẩn nghề nghiệp theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT). Cụ thể: Mầm non (V.07.02.26/25/24), Tiểu học (V.07.03.29/28/27), THCS (V.07.04.32/31/30), THPT (V.07.05.15/14/13).
Cập nhật 2026: Từ ngày 1/7/2026, Luật Viên chức 2025 (129/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Viên chức 2010 (58/2010/QH12). Đồng thời, từ ngày 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 (73/2025/QH15) có hiệu lực, quy định mới toàn diện về nhà giáo. Sinh viên sư phạm cần cập nhật để hiểu rõ hệ thống CDNN hiện hành và các thay đổi khi thi tuyển viên chức giáo viên theo Nghị quyết 248/2025/QH15 (phân cấp thẩm quyền tuyển dụng cho Sở GDĐT).
💡 Ví dụ thực tế
- Sinh viên tốt nghiệp ngành Giáo dục Tiểu học, sau khi trúng tuyển viên chức sẽ được bổ nhiệm vào CDNN giáo viên Tiểu học hạng III, mã số V.07.03.29; sau 3 năm đạt chuẩn có thể thăng hạng II (V.07.03.28).
- Giáo viên Mầm non hạng II có mã V.07.02.25; hạng I có mã V.07.02.24 (yêu cầu 6 năm đạt chuẩn nghề nghiệp theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT).
- Chuyên viên Phòng GDĐT (là công chức) thuộc ngạch chuyên viên, hiện được xếp thành 3 hạng: chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp — khác với hệ thống CDNN của viên chức giáo viên.
🔗 Thuật ngữ liên quan
Chức danh nghề nghiệp (CDNN), Viên chức, Hạng CDNN (I, II, III), Chuẩn nghề nghiệp giáo viên, Tuyển dụng viên chức giáo viên, Công chức